| < Kwiecień 2014 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        
RSS
sobota, 02 lutego 2008
WOKÓŁ PIĘCIU PRZYKAZAŃ KOŚCIELNYCH

Ogłoszony w 1992 roku Katechizm Kościoła Katolickiego wzbudził zainteresowanie między innymi nowym ujęciem pięciu przykazań kościelnych. Jej zakres został jeszcze rozszerzony po wydaniu Corrigendy, czyli tekstów poprawek zatwierdzonych przez Kongregację Nauki Wiary pismem z dnia 25 kwietnia 1998 r. oraz opublikowaniu w 1999 r. Katechizmu dla dorosłych, który stanowi polską adaptację Katechizmu Kościoła Katolickiego. Już sama zmiana tych przykazań wywołała u pewnej części wiernych kontrowersje, które najbardziej uwidoczniły się przy interpretacji piątego przykazania. Równocześnie zauważa się, że wielu katolików, nawet spośród młodzieży przygotowującej się do bierzmowania, nie jest świadomych tych zmian. Niniejszy artykuł wychodzi zatem naprzeciw bardzo aktualnej kwestii, która jakkolwiek była już poruszana przez niektórych autorów1, ciągle domaga się nowych wyjaśnień, uwzględniających zatwierdzoną przez obradującą w dniach 20-22 czerwca 2001 r. Konferencję Episkopatu Polski nową wersję pięciu przykazań kościelnych. Całość opracowania będzie przedstawiać w pewnym sensie historię redakcji „nowych" przykazań kościelnych oraz próbę znalezienia motywacji wyjaśniających dokonane zmiany.Przykazania kościelne odnoszą się do życia moralnego, które jest związane z życiem liturgicznym i czerpie z niego moc. Obowiązujący charakter tych praw pozytywnych ogłoszonych przez władzę pasterską ma na celu zagwarantoweanie wiernym niezbędnego minimum ducha modlitwy i wysiłku moralnego we wzrastaniu miłości Boga i bliźniego:

Pierwsze przykazanie kościelne ("W niedziele i w inne nakazane dni świąteczne wierni są zobowiązani uczestniczyć we Mszy świętej i powstrzymać się od prac służebnych") wymaga od wiernych święcenia dnia, w którym wspomina się Zmartwychwstanie Pańskie, a także najważniejszych świąt liturgicznych, w które czcimy tajemnice Chrystusa, Najświętszej Maryi Panny i Świętych, przede wszystkim przez uczestnictwo w celebracji eucharystycznej, gromadzącej chrześcijańską wspólnotę. Należy także uwolnić się od tych wszystkich prac i spraw, które ze swej natury przeszkadzają święcić te dni.

Drugie przykazanie kościelne ("Każdy wierny jest zobowiązany przynajmniej raz w roku spowiadać się ze swych grzechów") zapewnia przygotowanie do Eucharystii przez przyjęcie sakramentu pojednania, który jest kontynuacją dzieła nawrócenia i przebaczenia, zapoczątkowanego na chrzcie.

Trzecie przykazanie kościelne ("Każdy wierny jest zobowiązany przynajmniej raz w roku na Wielkanoc przyjąć Komunię świętą") określa minimum w przyjmowaniu Ciała i Krwi Pańskiej w związku ze świętami wielkanocnymi, źródłem i centrum liturgii chrześcijańskiej.

Czwarte przykazanie kościelne ("W dni pokuty wyznaczone przez Kościół wierni są zobowiązani powstrzymać się od spożywania mięsa i zachować post") zabezpiecza okresy ascezy i pokuty, przygotowujące nas do uroczystości liturgicznych. Usposabiają nas one do zdobycia panowania nad popędami i do wolności serca.

Piąte przykazanie kościelne ("Wierni są zobowiązani dbać o potrzeby Kościoła") mówi, że wierni powinni dbać o potrzeby materialne Kościoła, każdy według swoich mozliwości.
 

Przykazania kościelne przed ogłoszeniem nowego Katechizmu Kościoła Katolickiego
Zaprezentowanie historii redakcji obowiązujących współcześnie przykazań kościelnych wymaga najpierw przypomnienia tych, które były przed ogłoszeniem przez Jana Pawia II Katechizmu Kościoła Katolickiego...
Przykazania kościelne w ujęciu Katechizmu Kościoła Katolickiego
Katechizm Kościoła Katolickiego, który,, (... ) wykłada wiarę Kościoła i naukę katolicką, poświadczone przez Pismo święte, Tradycję apostolską i Urząd Nauczycielski Kościoła i w ich świetle rozumiane (,.. )
Poprawki naniesione przez Kongregację Nauki Wiary - Corrigenda
Kongregacja Nauki Wiary wprowadziła poprawki do niektórych artykułów Katechizmu Kościoła Katolickiego, które zostały opublikowane w 1998 r., pod tytułem: Corrigenda. Pewnej modyfikacji zostały poddane także przykazania kościelne, które Corrigenda prezentuje:
Przykazania kościelne sformułowane podczas 313 Konferencji Episkopatu Polski
Dnia 20 czerwca 2001 r. w Łowiczu obyła się 313 Konferencja Episkopatu Polski. Wśród wielu problemów, związanych między innymi z katechezą w szkołach, obchodzeniem niektórych świąt, wyborem nowych duszpasterzy kilku środowisk, wprowadzeniem stałego diakonatu w Polsce, została poruszana sprawa pięciu przykazań kościelnych. W tym względzie przyjęto następujący zapis:
Dlaczego zmiany?
Czy jest to pytanie nie na miejscu? Bynajmniej. Wystarczy tylko zebrać opinie, w których problem zmiany pięciu przykazań kościelnych był ujmowany w różny sposób, by przekonać się, że wiele z nich było nietrafnych ze względu na brak właściwego zrozumienia kontekstu...
Zakończenie

Ostateczna redakcja pięciu przykazań kościelnych ma więc już swoją historię. Jej spokojne i wnikliwe prześledzenie pozwala zrozumieć tworzenie się ciągle nowych wersji pięciu przykazań kościelnych, które, tak jak sam Katechizm, zawierają „rzeczy nowe i stare". Dokonana analiza historii powstawania „nowych" przykazań kościelnych wykazuje, że są one oparte na Kodeksie Prawa Kanonicznego. Stąd też pełne ich odczytanie i dokładne zrozumienie będzie wymagało sięgnięcia do nauki Kodeksu. Wydaje się, że ta ostatnia uwaga powinna być w szczególny sposób uwzględniona przez katechetów, odpowiedzialnych za budzenie świadomości wiary katechizowanego, która, jak wykazała „jakość" wielu dyskusji wokół pięciu przykazań kościelnych, pozostawia wiele do życzenia. Do nasuwających się wniosków należy dołączyć jeszcze jeden, który wypływa z odpowiedzi na pytanie: dlaczego zmiany? Wyjaśnienie przyczyny zmian, jakie zaszły w pięciu przykazaniach kościelnych, należy rozpatrywać łącznie z uzasadnieniem dotyczącym opracowania nowego Katechizmu.

1 Szczególnie należy tu wyakcentować opracowanie tematu pięciu przykazań kościelnych przez ks. Ireneusza St. Bruskiego, które ukazało się na lamach „Katechety". Zob. „Nowe" przykazania kościelne, Katecheta 3 (2001), s. 4-6.

2 Korzysta się z polskiego przekładu Katechizmu Kościoła Katolickiego, wydrukowanego w 1994 r. w Poznaniu, przez wydawnictwo Pallotinum. Stosowany skrót: KKK.

3 Konstytucja Apostolska Fidei depositum, ogłoszona z okazji publikacji Katechizmu Kościoła Katolickiego opracowanego po Soborze Powszechnym Watykańskim II, w: KKK, s. 8. Odtąd skrót: FD.

4 KKK, 2041.

5 Tamże, 2042-2043.

6 Tamże, 2043.

7 Por. I. St. Bruski, art. cyt, s. 5.

8 Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1246 §1.

9 Tamże, kan. 1246 §2.

10 Tamże, kan. 1247.

11 Tamże, kan. 12485. §1.

12 Por. tamże, kan. 1248 §2.

13Por. tamże, kan. 989.

14 Por. tamże, kan. 920.

15 Por. tamże, kan. 1249.

16 Tamże, kan. 1250.

17 Tamże, kan. 1251.

18 Por. tamże, kan. 222.

19 Corrigenda, 2042-2043.

20 Por. I. St. Bruski, art. cyt, s. 6-7.

21 Katechizm dla dorosłych, Kraków 1999, s. 200.

22Tekst został wzięty ze strony internetowej: www. naszdziennik. pl/stcodz/wiara/20010622/wil4. shtml

23 „Oficjalny katechizm Kościoła oddaje na 738 stronach, w 2865 punktach, wiarę Kościoła katolickiego. „Mały Katechizm Katolicki" (opracowany z inicjatywy organizacji „Kościół w potrzebie") różni się od swojego „wielkiego brata" nie tylko objętością. Jego miejscem jest przedsionek, tam, gdzie znajduje się wielu ludzi wraz ze swymi pytaniami i swoją tęsknotą za zbawieniem. Nawiązując do struktury rzymskiego Katechizmu (i jego poprzedników), próbuje na nowo sformułować orędzie za pomocą różnego rodzaju tekstów i w ten sposób dać odczuć rodzicom, dzieciom, dorastającym i starszym, że Bóg jest nastawiony do ludzi przyjaźnie i że we wszystkim, co czyni z milości do człowieka, nie tyle chodzi Mu o system prawd, ile o pełnię życia i zbawienia". Wierzę. Maly Katechizm Katolicki, Tarnów - Poznań 1999, s. 157.

24 Por. tamże.

25 Por. FD, s. 6.

26 Program tej odnowy, ze wskazanie na główną jej zasadę, jest przedstawiony dokładnie i przejrzyście we wstępie ogólnym do dokumentów soborowych. Zob. K. Wojtyla, Wstęp ogólny, w: Sobór Watykański U: Konstytucje, Dekrety, Deklaracje, Poznań 1968, s. 12-23.

27 Por. FD, s. 6.

28 Tamże, s. 7.

29 Tamże.